Akcja - papier wartościowy będący poświadczeniem posiadania udziału w spółce akcyjnej przez jego właściciela.
Z faktu bycia akcjonariuszem wynikają liczne prawa oraz obowiązki. Do najważniejszych praw akcjonariusza zaliczyć można:
- prawo głosu na walnym zgromadzeniu,
- prawo do dywidendy (prawo do udziału w zyskach spółki),
- prawo poboru, czyli prawo do zakupu akcji nowej emisji.
Z kolei najważniejsze obowiązki akcjonariusza to:
- Obowiązek dokonania wpłaty na akcje. Jest to warunek konieczny aby stać sie akcjonariuszem. Akcjonariusz jest zobowiązany do dokonania pełnej wpłaty na akcje, wpłata może zostać dokonana również w formie niepieniężnej (aport). W takim przypadku przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług.
- Obowiązek informacyjny powstający w momencie przekroczenia określonych progów stanu posiadania ogólnej liczby głosów w spółce publicznej. Progi posiadania, tryb, formę oraz zakres przekazywanych informacji reguluje ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.
- Obowiązek ogłoszenia wezwania na zakup akcji spółki przez akcjonariusza. Akcjonariusz, który dokonując zakupu akcji, spełni warunki określone w ustawie o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, obowiązany jest ogłosić wezwanie na zakup akcji spółki od pozostałych akcjonariuszy. Podobnie jak w przypadku obowiązków informacyjnych szczegółowe kwestie spełnienia warunków oraz trybu i formy przeprowadzanego wezwania określa ustawa o ofercie publicznej.
Ryzyko związane z posiadaniem nowych akcji
Bycie akcjonariuszem to obok praw i korzyści finansowych, także ryzyko związane z posiadaniem akcji. W przypadku przedsiębiorstw działających w warunkach konkurencyjnej gospodarki rynkowej oczywistym jest, iż akcjonariusze muszą liczyć sie z możliwością spadku wartości przedsiębiorstwa, a co za tym idzie posiadanych przez nich udziałów. W skrajnych przypadkach możliwa jest również całkowita utrata wartości posiadanych akcji.
Klasyfikacja akcji:
1. Akcje mogą występować w dwóch formach:
- tradycyjnej, papierowej - w formie dokumentu,
- zdematerializowanej - w formie zapisu komputerowego (jedynie zdematerializowane papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na GPW).
2. Ze względu na legitymację prawną akcje dzieli się na:
- akcje na okaziciela, umożliwiające egzekucje praw przez okaziciela,
- akcje imienne, umożliwiające egzekucję praw jedynie przez osobę umieszczoną na dokumencie i w zarejest księdze akcyjnej.
3. Ze względu na sposób wnoszenia kapitału do spółki wyróżniamy:
- akcje gotówkowe - w zamian za wpłaty pieniężne,
- akcje aportowe - w zamian za aporty (budynki, grunty, maszyny, licencje...).
4. Ze względu na charakterystykę praw udziałowych wyróżniamy:
- akcje zwyczajne - najbardziej powszechne na rynku , dające nabywcy równe prawa do dywidendy, liczby głosów na walnym zgromadzeniu oraz udziału w majątku likwidowanej spółki.
- akcje uprzywilejowane dają nadzwyczajne prawa do:
- liczby głosów na WZA - najwyżej 2 głosy z jednej akcji,
- wysokości dywidendy - maksymalnie do 150% zwykłej dywidendy,
- udziału w podziale likwidowanego majątku spółki.