Dom Maklerski IDMSA

Kontrakt terminowy jest to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia, a druga do sprzedaży w ściśle określonym, przyszłym terminie po ściśle określonej w momencie zawarcia transakcji cenie, określonej ilości wystandaryzowanego instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia finansowego.

Zasady funkcjonowania kontraktów terminowych

W każdej transakcji której przedmiotem jest kontrakt terminowy uczestniczy sprzedający (otwiera "krótką pozycję") oraz nabywca (otwiera "długą pozycję"). Obie strony transakcji zobowiązują sie i jednocześnie nabywają prawo do otrzymania/dostarczenia w określonym momencie w przyszłości określonej ilości instrumentu bazowego po określonej cenie. Nabywca kontraktu liczy, iż cena instrumentu bazowego na który wystawiony został kontrakt  w przyszłości będzie wyższa od ceny, po jakiej zobowiązał się go odebrać w momencie zawarcia transakcji.  Zawierając transakcje nabywca zobowiązuje sie do odkupienia instrumentu bazowego w określonym momencie w przyszłości. Jeżeli więc cena na rynku kasowym będzie wyższa niż ta, po jakiej inwestor zobowiązał się kupić instrument nabywając kontrakt, to w dniu wygaśnięcia kontraktu będzie mógł nabyć instrument bazowy po cenie niższej wynikającej z kontraktu i sprzedać drożej na rynku kasowym realizując zysk. Jeżeli zaś cena na rynku kasowym będzie niższa od ustalonej w kontrakcie wówczas posiadacz długiej pozycji poniesie stratę.

Sprzedawca kontraktu  w momencie zawarcia transakcji (zajęcia  pozycji krótkiej), zobowiązuje się a zarazem nabywa prawo do dostarczenia (sprzedania), określonej ilości instrumentu na który opiewa kontrakt, po określonej cenie w określonym momencie w przyszłości. Zakłada on, że przyszła cena instrumentu bazowego będzie niższa od ceny po jakiej zobowiązał się dostarczyć instrument bazowy. Jeżeli cena na rynku kasowym będzie niższa od ustalonej w kontrakcie, to posiadacz pozycji krótkiej będzie mógł kupić instrument bazowy taniej na rynku kasowym i sprzedać drożej wykonując swoje zobowiązania wynikające ze sprzedaży kontraktu. Natomiast w przypadku, gdy cena instrumentu bazowego w momencie wykonania kontraktu zostanie ustalona na wyższym poziomie od ceny ustalonej w warunkach kontraktu, zobowiązany będzie do zakupu instrumentu bazowego na rynku kasowym (po cenie wyższej niż ustalona w kontrakcie) i dostarczenia go nabywcy kontraktu. W takim przypadku zrealizuje stratę równą różnicy ceny ustalonej w warunkach kontraktu i ceny którą zapłacił przy zakupie instrumentu.

Otwartą pozycję długą (kupno) zamyka sie poprzez sprzedaż kontraktu, natomiast inwestor posiadający pozycję krótką (sprzedaż) zamyka ją  poprzez  kupno kontraktu.

Spośród kontraktów terminowych, którymi handel odbywa sie na GPW, jedynie kontrakty terminowe na obligacje skarbowe, rozliczane są poprzez dostawę instrumentu bazowego. Kontrakty terminowe na pozostałe instrumenty (WIG20, WIG40, kursy akcji, kursy walut) rozliczane sa w sposób pieniężny. Oznacza to, że strony zwierające kontrakt nie muszą dostarczać/odbierać instrumentów bazowych w formie fizycznej, lecz rozliczenie dokonywane jest poprzez przelanie odpowiedniej kwoty pomiędzy stronami kontraktu.

Oznaczenia kontraktów terminowych

Nazwa skrócona kontraktu przyjmuje postać:  FW20krr

Gdzie:
F - rodzaj instrumentu (futures),
W20 - skrót nazwy instrumentu bazowego ( WIG20)
k - kod określający miesiąc wykonania kontraktu ( H- marzec, M- czerwiec, U- wrzesień, Z- grudzień),
rr - dwie ostatnie cyfry roku wykonania

np. FW20Z10 - jest to kontrakt, którego instrumentem bazowym jest indeks WIG20, miesiącem wykonania grudzień 2010 r.

Standard kontraktu

Wszystkie kontrakty terminowe, będące przedmiotem obrótu na rynkach regulowanych sa instrumentami wystandaryzowanymi. Oznacza to, iż zostały określone dokładne reguły wyceny, zasad obrotu oraz rozliczeń dokonywanych transakcji. Standard kontratku określa:

• instrument bazowy na który opiewa kontrakt,
• mnożnik,
• wartość kontraktu,
• jednostką notowania,
• miesiące wykonania,
• ostatni dzień obrotu,
• dzień wygaśnięcia,
• pierwszy dzień obrotu nowej serii,
• sposób rozliczenia (kursy i ceny).

Standard najpopularniejszego kontraktu notowanego na GPW tj. kontraktu na WIG20 jest następujący:

Kontrakty terminowe na indeksy są notowane w punktach indeksowych. Oznacza to, że Inwestor podaje w zleceniu jaki poziom indeksu akceptuje kupując lub sprzedając kontrakt (przy jakim poziomie indeksu zobowiązuje się w przyszłości dostarczyć lub odebrać koszyk akcji reprezentujących dany indeks). Minimalnym krokiem notowania jest 1 punkt indeksowy. Mnożnik jest wielkością służącą do wyliczenia wartości kontraktu i dla tej klasy kontraktów wynosi 10 PLN (klasa kontraktu obejmuje wszystkie serie mające ten sam instrument bazowy). Wartość kontraktu: mnożnik x kurs kontraktu Przykładowo inwestor kupując 1 kontrakt na WIG20 po cenie 1 500 zawiera transakcję o wartości 10 PLN x 1500 = 15 000 PL

Depozyt zabezpieczający wnoszony przez Inwestora

Cechą charakterystyczną dla kontraktów terminowych jest możliwość zawarcia transakcji bez konieczności posiadania całości środków na pokrycie inwestycji. Inwestor musi posiadać środki pozwalające na opłacenie depozytu zabezpieczającego.  Obecnie stosowane są różne metody wyznaczania wielkości takiego depozytu. W przypadku kontraktów notowanych na GPW wyznaczany jest on jako określony procent wartości kontraktu. Codziennie jest on obliczany i podawany do wiadomości przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych.

Tutaj dostępne sa wielkości depozytów obowiązujące na dzień dzisiejszy.

Zasady wnoszenia depozytów zabezpieczających są takie same dla wszystkich klas kontraktów terminowych notowanych na GPW w Warszawie. Rozróżniane są dwie wielkości depozytów: wstępny depozyt zabezpieczający oraz właściwy depozyt zabezpieczający .

Wstępny depozyt zabezpieczający - biuro maklerskie prowadzące rachunek  praw pochodnych inwestora może określić wyższy poziom wstępnego depozytu zabezpieczającego, niż ten określony przez KDPW. Oblicza się go w stosunku  do ostatniej ceny rozliczeniowej lub limitu podanego w zleceniu pomnożonego przez mnożnik kontraktu i wybiera wartość wyższą z tych dwóch. DM IDMSA pobiera wstępny depozyt zabezpieczający wysokości określonej przez KDPW. W obecnym momencie oba depozyty ustalone sa na jednym poziomie.

Właściwy depozyt zabezpieczający - każdy klient posiadający otwarte pozycje zobowiązany jest do utrzymywania na swoim rachunku właściwego depozytu zabezpieczającego zwanego również depozytem utrzymania. Jeżeli wskutek niekorzystnej dla inwestora sytuacji na rynku, wartość depozytu zabezpieczającego spadnie poniżej wymaganej wartości właściwego depozytu zabezpieczającego wyliczonego przez KDPW, inwestor ma obowiązek uzupełnić depozyt do wysokości nie mniejszej niż 100% aktualnego właściwego depozytu zabezpieczającego. Jeżeli klient nie uzupełni depozytu biuro maklerskie ma obowiązek niezwłocznego zamknięcia pozycji inwestora.

Wielkości wstępnego depozytu zabezpieczającego oraz właściwego depozytu zabezpieczającego są podawane przez KDPW każdego dnia po zakończeniu sesji giełdowej. Poziom depozytów jest obliczany przy założeniu statystycznie  najgorszego prognozowanego scenariusza rynkowego. W chwili obecnej KDPW ustalił oba depozyty na jednakowym poziomie, we wcześniejszych latach depozyt wstępny wynosił 140% wartości depozytu właściwego. W sytuacji gdy wielkość środków na rachunku inwestora spadła poniżej wartości depozytu właściwego zobowiązany był on do uzupełnienia ich do poziomu wartości depozytu wstępnego.