Obligacja – papier wartościowy, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Są to papiery wartościowe masowego obrotu, występują więc w seriach. W przeciwieństwie do akcji, obligacje nie dają ich posiadaczowi żadnych uprawnień typu współwłasność, udział w zysku czy też uczestnictwo w walnych zgromadzeniach emitenta obligacji.
Emisja obligacji jest jedną z form pozyskania środków finansowych przez przedsiębiorstwa, czy też samorządy na planowane inwestycje.
Do najistotniejszych aktów prawnych regulujących emisję oraz obrót obligacjami w Polsce należą:
- Ustawa z dnia 29 czerwca 1995r. o obligacjach (wraz z późniejszymi zmianami).
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (wraz z późniejszymi zmianami).
Klasyfikacja obligacji:
Ze względu na emitenta wyróżniamy:
- Obligacje Skarbu Państwa - emitentem jest Skarb Państwa,
- Korporacyjne - emitentem są przedsiębiorstwa,
- Komunalne - emitentem są samorządy.
Ze względu na oprocentowanie wyróżniamy obligacje o :
- stałym oprocentowaniu - oprocentowanie nie zmienia się przez cały okres ich trwania, aż do terminu wykupu,
- zmiennym oprocentowaniu - oprocentowanie zależy od ustalonego wskaźnika (inflacji, stopy rentowności bonów skarbowych)
- indeksowane - gwarantują one posiadaczowi utrzymanie realnej siły nabywczej wypłaconych odsetek oraz kwoty wydatkowanej na zakup obligacji, wysokość odsetek oraz kwoty wykupu może być więc uzależniona np. od cen złota, wskaźnika wzrostu cen itp.,
- zero kuponowe - są to obligacje, od których nie są płacone odsetki, są one emitowane po cenie niższej niż nominalna, wykup dokonywany jest po cenie nominalnej.
Ze względu na okres wykupu wyróżniamy:
- do 5 lat – obligacje krótkoterminowe,
- od 5-12 – obligacje średnioterminowe,
- powyżej 12 lat – obligacje długoterminowe.
Okres do wykupu to liczba lat, w których emitent zobowiązuje się wywiązywać z obowiązków, jakie nakłada na niego obligacja. Data wykupu oznacza termin, kiedy dług przestanie istnieć, gdyż emitent wykupi obligację.
Inne rodzaje obligacji:
- zamienne - z prawem do zamiany obligacji na inny instrument finansowy, np. zamiana obligacji spółki na jej akcje,
- opcyjne- dają prawo (opcję) do zakupu w określonym terminie akcji spółki, która emituje obligacje,
- z opcją wykupu na żądanie emitenta - emitent ma prawo zażądać wykupu przed ustalonym terminem,
- z opcją sprzedaży na żądanie obligatariusza- obligatariusz ma prawo zażądać wykupu przed ustalonym terminem,
- imienne - wskazują imiennie ich właściciela.