Dom Maklerski IDMSA

Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jego wystawcy do:

1. żądania w ustalonym terminie zapłaty kwoty zależnej (w sposób określony w warunkach obrotu) od różnicy pomiędzy ceną (wartością) rynkową instrumentu bazowego a ceną (wartością) wykonania (opcja kupna z rozliczeniem pieniężnym), albo
2. żądania w ustalonym terminie zapłaty kwoty zależnej (w sposób określony w warunkach obrotu) od różnicy pomiędzy ceną (wartością) wykonania a ceną (wartością) rynkową      instrumentu bazowego (opcja sprzedaży z rozliczeniem pieniężnym).

Wymienione charakterystyki dotyczą opcji rozliczanych pieniężnie. W przypadku opcji, których rozliczeniem jest fizyczna dostawa towaru nabywca opcji ma prawo do:

1. żądania od wystawcy opcji w ustalonym terminie, dostawy instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania (opcja kupna z dostawą instrumentu bazowego), albo
2. żądania od wystawcy opcji w ustalonym terminie, przyjęcia dostawy instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania (opcja sprzedaży z dostawą instrumentu bazowego).

Dla opcji notowanych na GPW instrumentem bazowym jest indeks WIG20. Regulowanie zobowiązań dla tych opcji następuje wyłącznie w formie rozliczenia pieniężnego. Opcje podobnie jak kontrakty terminowe notowane są w seriach. Seria obejmuje wszystkie opcje danego typu mające ten sam termin wykonania. W przypadku opcji notowanych na GPW ostatnim dniem obrotu każdą serią jest trzeci piątek danego miesiąca wykonania.

Wyróżniamy dwa typy opcji: opcję kupna oraz opcję sprzedaży. O Kliencie, który kupił lub sprzedał opcje, mówi się, że ma otwartą pozycję. Może on ją utrzymać do dnia wykonania opcji lub też w każdej chwili wycofać się z rynku zamykając pozycję. Jeżeli kupił opcję, aby zamknąć pozycję, musi sprzedać opcję z tym samym terminem wykonania i tą samą ceną wykonania. Jeżeli sprzedał opcję, aby zamknąć pozycję, musi ją kupić. W zależności od typu zajętej pozycji (nabycie – pozycja długa, wystawienie – pozycja krótka) profile dochodowości poszczególnych pozycji różnią się w zasadniczy sposób.

Style wykonania opcji

• opcja amerykańska - może zostać zrealizowana w dowolnym czasie przed upływem określonego terminu zwanego terminem wygaśnięcia,
• opcja europejska -  może zostać zrealizowana tylko w jednym, z góry określonym terminie.

Czynniki ryzyka

Z inwestowaniem w opcje związane są wszystkie czynniki ryzyka charakterystyczne dla instrumentu bazowego, na który dany kontrakt opcyjny opiewa. Ponadto nie istnieje jedna uniwersalna metoda służąca wyznaczeniu wartości opcji przed terminem wygaśnięcia, dlatego Klient powinien być świadomy, że cena rynkowa opcji jest wypadkową oczekiwań rynku co do przyszłego zachowania się instrumentu bazowego i nie posiada twardego punktu odniesienia.

• Ryzyko upływu czasu - cena opcji jest uzależniona od czasu, jaki pozostał do wygaśnięcia opcji. Zbliżanie się terminu wygaśnięcia opcji może powodować spadek wartości opcji nawet przy niezmienionym poziomie ceny instrumentu bazowego. Upływ czasu działa więc na niekorzyść nabywców opcji kupna i nabywców opcji sprzedaży.

• Ryzyko  zmienności instrumentu bazowego – zmienności cen instrumentu bazowego wpływa na wartość opcji. Im większa jest zmienność instrumentu bazowego, tym wartość opcji wyższa, im mniejsza zmienność, tym wartość opcji mniejsza.

• Ryzyko płynności – zwykle w pierwszych tygodniach obrotu opcjami aktywność i zaangażowanie uczestników rynku pozostaje na niskim poziomie. Mogą więc wystąpić sytuacje gdy zawarcie  transakcji będzie niemożliwe lub będzie pociągało za sobą istotną zmianę kursu.

• Ryzyko związane z kosztami transakcyjnymi - Prowizje pobierane od zawieranych transakcji (nabywanie i sprzedaż opcji oraz wykonanie opcji) w połączeniu z niską wartością zleceń mogą prowadzić do kosztów, które w ekstremalnym przypadku mogą przekroczyć wartość opcji. Inwestor powinien więc zapoznać się z kosztami transakcyjnymi przed ich zawieraniem. Rzeczywisty zysk osiągnięty z danej inwestycji w opcje można określić tylko przy uwzględnieniu kosztów transakcyjnych.

Maksymalna strata Klienta zajmującego długą pozycję na opcjach (nabycie opcji kupna bądź sprzedaży) jest równa wartości zainwestowanego kapitału. Maksymalna strata Klienta zajmującego pozycję krótką na opcjach (sprzedaż opcji kupna bądź sprzedaży) może przekroczyć wartość pierwotnie wpłaconego depozytu.

Oznaczenia opcji

Przykładowe oznaczenie opcji na warszawskiej giełdzie jest następujące OXYZkrccc, gdzie:

•    O – rodzaj instrumentu,
•    XYZ – kod określający nazwę instrumentu bazowego (określony uchwałą Zarządu Giełdy) np. W20 dla Wig-u 20,
•    k – kod określający typ i miesiąc wygaśnięcia opcji (określony uchwałą Zarządu Giełdy),
•    r – ostatnia cyfra roku wygaśnięcia,
•    ccc – oznaczenie kursu wykonania.

Oznaczenia miesięcy wykonania opcji

Miesiąc    Kod opcji kupna    Kod opcji sprzedaży
Marzec              C                                      O
Czerwiec          F                                       R
Wrzesień          I                                        U
grudzień           L                                       X

Standard opcji

W chwili obecnej w obrocie giełdowym znajdują się tylko opcje na indeks WIG20. Giełda, jako organizator obrotu opcjami opracowuje standard opcji, czyli szczegółową charakterystykę tego instrumentu. Procedury rozliczania, ewidencjonowania oraz wysokość depozytu zabezpieczającego określa Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych pełniący rolę izby rozrachunkowej. Handel opcjami odbywa się w systemie notowań ciągłych w godz. 8.30 - 16.30. Na otwarcie i zamknięcie notowań odbywa się fixing, podobnie jak w przypadku innych instrumentów notowanych w systemie ciągłym.